Znaczenie wzorcowania przyrządów pomiarowych w kontroli jakości pomiarów

Właściwe działanie urządzeń pomiarowych ma znaczenie w wielu obszarach przemysłu, laboratoriów a także sprawdzeniu procesów technicznych. Wyniki uzyskiwane podczas pomiarów stanowią podstawę do podejmowania wyborów dotyczących jakości towarów, parametrów pracy maszyn czy warunków panujących w danym środowisku. Z czasami natomiast wskazania urządzeń mogą ulegać zmianom, między innymi na skutek intensywnej eksploatacji, starzenia się podzespołów albo wpływu czynników umieszczonych na zewnątrz.

Dlatego istotnym zagadnieniem jest wzorcowanie mierników, czyli określanie relacji między wskazaniami badanego przyrządu a wartościami odniesienia. Proces ten daje możliwość ustalić, jakie różnice występują pośród efektem uzyskanym z urządzenia a wartością przypisaną wzorcowi. Nie znaczy to samoczynnie regulacji sprzętu ani usunięcia wykrytych odchyleń. Wyniki wzorcowania dostarczają głównie informacji o właściwościach pomiarowych konkretnego egzemplarza i mogą stanowić podstawę do dalszych decyzji dotyczących jego użytkowania.

W praktyce wyselekcjonowanie urządzeń pomiarowych uzależniony jest od rodzaju kontrolowanego parametru, niezbędnej dokładności oraz warunków, w jakich będą realizowane pomiary. Rejestratory i mierniki pełnią różne funkcje, choćby w wielu zastosowaniach wzajemnie się uzupełniają. Miernik służy zazwyczaj do odczytu bieżącej wartości określonej wielkości, jednakże rejestrator pozwala zapisywanie kolejnych wyników w ustalonych odstępach czasu. Takie rozwiązanie ma znaczenie w głównej mierze przy obserwacji temperatury, wilgotności, ciśnienia czy napięcia w dłuższym okresie. Pojedynczy odczyt nie za każdym razem pokazuje rzeczywisty przebieg zmian, dlatego zapis danych daje możliwość prześledzić wahania, krótkotrwałe przekroczenia ustalonych wartości oraz współzależności występujące między różnymi parametrami. Przy wyborze urządzenia powinno się uwzględnić też zakres pomiarowy, rozdzielczość, sposób zasilania, pojemność pamięci i sposobności późniejszego odczytu uzbieranych informacji. Nie każdy model sprawdzi się w tych samych warunkach, a niewłaściwie dobrany zakres może ograniczyć przydatność uzyskiwanych danych.

Osobną grupę wyposażenia stanowią analizatory, które pozwalają badać bardziej złożone właściwości sygnałów albo określonych substancji. W zależności od przeznaczenia mogą służyć między innymi do oceny jakości energii elektrycznej, analizy składu gazów, badania parametrów sieci czy sprawdzeniu wybranych właściwości materiałów. Ich obsługa często wymaga uwzględnienia większej liczby ustawień niż w przypadku prostych przyrządów wskazujących. Znaczenie ma nie tylko sam odczyt, niemniej jednak też sposób pobierania próbki, konfiguracja urządzenia, warunki otoczenia i metoda interpretacji wyników. W przypadku analizatorów wieloparametrowych powinno się zwracać uwagę na to, czy wszystkie wykorzystywane kanały pomiarowe mają odpowiednie zakresy i czy dane są zapisywane w sposób umożliwiający ich późniejsze zestawienie. Błąd na etapie przygotowania pomiaru może wpłynąć na całą analizę, dosłownie jeśli samo urządzenie funkcjonuje w zgodzie ze swoją standardem. Z tego względu przy interpretacji wyników należy uwzględniać również ograniczenia zastosowanej metody.

Istotnym elementem pracy z aparaturą jest prowadzenie dokumentacji dotyczącej jej użytkowania i kontroli parametrów. W praktyce warto odnotowywać daty wzorcowania, wyniki wcześniejszych sprawdzeń, warunki przechowywania a także ewentualne naprawy albo regulacje. Takie informacje ułatwiają ocenę, czy zmiany wskazań mają charakter stopniowy, czy pojawiły się nagle, np po uszkodzeniu mechanicznym albo zmianie warunków pracy. Częstotliwość wykonywania kolejnych testom nie powinna być ustalana tylko na bazie jednej uniwersalnej reguły. Powinno się brać pod uwagę zalecenia producenta, intensywność eksploatacji, oczekiwania dotyczące procesu oraz wcześniejsze wyniki. Innego podejścia może wymagać urządzenie wykorzystywane sporadycznie w stabilnym środowisku, a innego przyrząd pracujący dzień w dzień w zmiennych warunkach przemysłowych. Istotne jest także rozróżnienie między wzorcowaniem, sprawdzeniem i regulacją, ponieważ czynności te mają odmienne cele i nie powinny być traktowane jako pojęcia zamienne. Właściwe rozumienie tych różnic ułatwia ocenę dokumentacji pomiarowej a także daje możliwość trafniej określić, jakie działania są potrzebne w konkretnym przypadku.

Polecana strona: rejestratory wilgotności.