Codzienne zachowanie dziecka może konwertować się zależnie od miejsca, pory dnia, liczby bodźców czy wykonywanej czynności. Jednego dnia zwyczajne dźwięki, dotyk ubrania albo ruch mogą nie zwracać większej sugestie, a innym razem wywoływać wyraźną reakcję. W tak zaistniałych okolicznościach pojawia się pojęcie, jakim jest integracja sensoryczna.

Odnosi się ono do sposobu odbierania, porządkowania i wykorzystywania informacji pochodzących z różnorakich zmysłów. Mózg otrzymuje sygnały między innymi z narządu wzroku, słuchu, dotyku, równowagi a także czucia ułożenia ciała i na ich bazie pomaga dostosować reakcję do sytuacji. Trudność nie musi więc oznaczać kłopotu z jednym konkretnym zmysłem. Znaczenie ma także to, jak poszczególne informacje są ze sobą łączone i jak wpływają na zachowanie w trakcie zabawy, nauki, odpoczynku czy wykonywania prostych czynności.

W praktyce uwagę mogą zwracać powtarzające się reakcje na określone bodźce. Dziecko może nie lubić niektórych materiałów ubrań, unikać konkretnych faktur, reagować na hałas mocniej niż rówieśnicy albo całkiem inaczej, szukać intensywnego ruchu, skakania i częstych modyfikacji pozycji. Nierzadko trudność jest widoczna podczas czynności wymagających koordynacji, np przy ubieraniu się, rysowaniu, korzystaniu ze sztućców czy utrzymywaniu adekwatnej pozycji przy stoliku. Nie każda taka sytuacja oznacza jednak zaburzenia przetwarzania sensorycznego. Podobne zachowania mogą mieć wiele przyczyn, dlatego pojedynczej obserwacji nie warto traktować jako podstawy do wyciągania wniosków. Istotniejszy jest powtarzalny wzorzec oraz wpływ określonych reakcji na codzienne funkcjonowanie dziecka.

Ocena sposobu reagowania na bodźce powinna uwzględniać wiek, rozwój i warunki, w których dane zachowanie występuje. Warto obserwować nie tylko i wyłącznie samą reakcję, lecz też jej wcześniejsze okoliczności. Dziecko może np źle znosić hałas przede wszystkim wtedy, gdy jest zmęczone, lub mieć większą trudność z wykonywaniem zadań ruchowych po dłuższym czasie spędzonym w jednej pozycji. Takie detale zmieniają sposób interpretacji sytuacji. W sytuacji pogłębiania obserwacji można zwracać uwagę na częstotliwość reakcji, jej nasilenie a także to, czy utrudnia ona konkretne czynności. Informacje zebrane w domu i w innych środowiskach mogą być przydatne w trakcie rozmowy ze specjalistą, ponieważ zachowanie dziecka nie zawsze wygląda analogicznie w każdej sytuacji.

W podejściu określanym jako integracja sensoryczna istotne jest implementację działań do indywidualnych potrzeb, zamiast zakładania, że każdemu dziecku służą te same aktywności. Znaczenie ma także obserwowanie reakcji na wprowadzane zadania i unikanie automatycznego zwiększania liczby bodźców. W zwyczajnym sąsiedztwie można zauważać, które sytuacje są dla dziecka prostsze, a które wymagają większego wysiłku organizacyjnego. Takie obserwacje pomagają lepiej rozumieć zachowanie i rozmawiać o nim bez sprowadzania wszystkich trudności do jednej przyczyny. Sama nazwa nie opisuje bowiem całego funkcjonowania dziecka, a sposób odbierania bodźców jest jedynie jednym z elementów, które mogą mieć znaczenie dla jego zachowania i wykonywania codziennych zadań.

Polecamy: neurologopeda łódź.